Wytske van Keulen

Fotografie 2006

Wytskes beeld van de waarheid

De St. Joostpenning was er al. En het Steenbergen Stipendium. Afgelopen weekeinde won de in Bergen op Zoom geboren fotografe Wytske van Keulen ook nog eens de Johan Diepstraten Prijs.

Door Jacques Hendriks

BREDA ? Y?a que la v?rit? qui compte. ?Niets dan de waarheid telt?. Dat geldt ook in het geval van Wytske van Keulen (23). Als je voor een en hetzelfde fotoproject (met bovengenoemde Franstalige titel) drie prijzen in de wacht sleept, dan kan de waarheid alleen maar zijn dat je van goeden huize komt. Niet dat de in Bergen op Zoom geboren studente aan de post-St.Joost-opleiding in Breda de liefde voor het fotograferen van huis uit meekreeg. Haar vader knipt weliswaar, maar niet met een camera. Hij is kapper. "Ook een creatief beroep?, lacht Wytske van Keulen, terwijl ze de bezoekers aan de expositie van alle genomineerden voor de Johan Diepstraten Prijs 2006 turft in een Bredase galerie.

Tekenen

Toen ze naar St. Joost ging, had ze nog geen idee dat ze fotografe zou worden. "Ik was altijd aan het tekenen, maar daar ben ik eigenlijk heel slecht in. Eerst heb ik het vak illustratie gedaan, maar omdat ik daarbij voornamelijk foto?s maakte, leek het me beter voor fotografie te kiezen. Ik vond het altijd al leuk om naar foto?s te kijken.?

"Als fotograaf kom je meer in contact met mensen dan bij andere vormen van beeldende kunst. Je stapt echt in iemands leven en je komt op plekken waar je normaal niet komt. Het is ook een eerlijk medium, zeker zoals ik werk. Ik wil mensen neerzetten zoals ze zijn. Het gaat mij om de realiteit.?

Y?a que la v?rit? qui compte. Met haar ouders ging Wytske van Keulen als tienjarige op vakantie naar de Franse Pyrenee?n. Ze ontmoetten daar de familie Raaymakers. In de jaren vijftig kocht de in Leur geboren kunstenaar Pierre Raaymakers een stuk land tegen de berg Cabrils en ging daar met zijn vrouw Lies en negen kinderen wonen. Ter plekke werden er nog drie spruiten geboren. Pierre en Lies liggen er inmiddels begraven, maar tien van de twaalf kinderen, en hun kinderen, wonen er nog altijd. De ontmoeting met deze bijzondere familie maakte op de jonge Wytske een onuitwisbare indruk.

Toen ze jaren later, als St. Joost-studente, op zoek ging naar een onderwerp, moest ze meteen aan Cabrils denken. Eerst ging ze erheen om sfeer te proeven. "En wat bleek? Ik kreeg weer hetzelfde bijzondere gevoel als destijds.? Ze besloot daar haar missie van te maken, vroeg toestemming aan de familie Raaymakers en vertoefde in 2005 twee keer twee weken bij hen in Cabrils. Het resultaat, een louter uit beelden bestaand verhaal, is aangrijpend en bestaat ?volstrekt vanzelfsprekend uit diverse vormen van fotografie?, aldus het jury-rapport van de Johan Diepstraten Prijs.

En inderdaad, Van Keulen wisselt panoramische beelden af met portretten en stillevens. Jury ?Wytske beheerst alle vormen, daarbij voor een belangrijk deel gesteund door haar intu?tie?, vervolgt de unanieme jury. "Die mensen zijn al een kunstwerk op zich?, legt Van Keulen uit, "maar ik vind dat alle facetten erbij horen. Dus ook de omgeving en het interieur van een huis. Dat zegt net zo veel over iemand als een portret.?

Ze is alweer bezig met twee nieuwe projecten. Het ene wordt in oktober gepresenteerd, met het tweede hoopt ze in juni 2007 haar post-St.Joostopleiding af te ronden. Opnieuw zijn het verhalen in fotovorm. "Op 13 oktober presenteer ik met enkele documentairemakers een expositie bij KOP in Breda. Het gaat over de verhouding Polen-Nederland. We willen het eenzijdige beeld veranderen dat is ontstaan over de Polen, dat het alleen stucadoors en aardbeienplukkers zijn. De ene documentaire gaat over een gezin dat, ondanks dat het nu makkelijker is om je in Nederland te vestigen, toch in Polen blijft. De andere documentaire gaat over Polen die wel in Nederland wonen. Dat zijn beelden van huiskamers en videoportretten van zowel aardbeienplukkers als oud-strijders en studenten. Mijn project zit tussen die twee uitersten in. Ik portretteer een Pools meisje van 17, Andzelica. Haar ouders besluiten om definitief in Nederland te blijven. Andzelica staat voor de keuze: wonen in Polen of in Nederland.?

In het derde project staat het Spaanse bedevaartsoord Garabandal centraal, waar in de jaren zestig Maria zou zijn verschenen aan enkele meisjes. Ook aan die plaats bracht Van Keulen al een ?sfeerbezoek?. "Ik heb ook al wat gefotografeerd. Maar die foto?s heb ik voorlopig even in de kast gelegd. Eerst Polen afwerken.?

Bij elke van haar projecten geldt dat het van groot belang is dat ze het vertrouwen wint van de mensen die ze wil portretteren. Dat is vast niet altijd even makkelijk. "Ik vraag ook nogal wat. ?Hoi, mag ik in jouw leven komen en dat fotograferen?? Het mooie van de familie Raaymakers was dat ze me met open armen ontvangen hebben. Ze zijn ook echt trots dat ze in mijn fotoboek staan.?

Hoe de toekomst na haar opleiding eruit gaat zien, weet Wytske van Keulen nog niet. Al die prijzen op haar cv zijn een steun in de rug, maar geven geen zekerheid. "Ik wil best in opdracht van tijdschriften werken, maar zoals iedere kunstenaar hoop ik natuurlijk rond te kunnen komen van eigen projecten. Ik zal hoe dan ook altijd blijven fotograferen, ik maak ook graag de welbekende vakantie- en familiekiekjes. Maar ik ben geen type Ed van der Elsken, die altijd en overal zijn camera meesleepte.?

Terug naar Archief