Good People, succes rond een tragedie

Josefien van Kooten en Anna Witte winnen met hun film Good People de BN DeStem Cultuurprijs.

door Kees van Meel

BREDA - De winnaars van de BN DeStem Cultuurprijs 2016 hebben een duidelijke visie op het maken van korte films, in het bijzonder documentaires. Hun documentaire gaat over vluchtelingen die landen op het eiland Lesbos en hoe de media ermee omgaan, gekoppeld aan hun eigen integriteit. Josefien van Kooten en Anna Witte, beiden 25 jaar, kregen de prijs voor hun korte film Good People.

Hoe verbaasd waren jullie dat jullie de prijs voor korte film gewonnen hebben?

Van Kooten: „Ik had wel aan de mogelijkheid van winst gedacht, maar je hebt toch altijd een gevoel van onzekerheid. Tijdens het maken verloren we het zicht op de film een beetje, want het proces van monteren, een eerste versie vertonen en opnieuw monteren, ontnam ons dat zicht een beetje.

Witte: „Ik was eveneens lichtelijk verbaasd over het winnen van de prijs, omdat onze film wat zwaar zou kunnen overkomen vergeleken bij de rest. Daarom ben ik er des te blijer mee, want dit maatschappelijke vraagstuk staat blijkbaar toch echt in de belangstelling.”

Zochten jullie de emotie niet bewust op dan?

Van Kooten: „In zekere zin is dat natuurlijk wel zo, maar dergelijke onderwerpen kunnen niet zonder emotie. Een mooi voorbeeld daarvan is het meenemen van vluchtelingen in onze auto. Dat mocht niet, Grieken werden daarvoor opgepakt door de politie, maar wij deden het toch maar wel. De vluchtelingen moesten namelijk twee dagen lopen in de hitte en zonder verzorging. In de auto maakten we opnames, terwijl we eigenlijk het gevoel hadden: het klopt niet helemaal. We maken bijna ‘misbruik’ van de situatie. Maar omdat we het idee van filmen in de auto van tevoren al bedacht hadden, deden we het wel. Zo werden we constant heen en weer geslingerd tussen wel doen of niet doen.”

Zorgde dat ook voor de schaamte die duidelijk in de film naar voren komt, de schaamte van wel iets doen, maar niet het juiste?

Van Kooten: „Dat was een groot dilemma voor ons, want je neemt als het ware iets van iemand, de vluchteling die niets bezit, terwijl jij lekker in de auto overal naartoe kunt gaan. Toen ik naar het podium liep, had ik dat gevoel ook een beetje: ik sta hier nou wel te glimlachen en ik ben ook blij, maar het gaat wel over succes rondom een tragedie. Dat voelt erg dubbel en dat hebben we tijdens het hele proces zo gevoeld.”

Witte: „Dat was ook het grootste dilemma tijdens het maken van de film. Ik voelde continu de strijd tussen iets concreets doen aan de ellende en het produceren van de film. Maar het rationele weten dat de film wellicht ook iets kan betekenen voor de vluchteling, hielp me erbij om een zo goed mogelijke film te maken. We zijn van beroep filmers en dat is onze taak, al brak mijn hart af en toe wel. En nou zitten we met deze film nog maar aan het begin van deze problematiek, later is alles veel erger geworden.”

Ben je tijdens het opnemen ook aan zelfreflectie toegekomen? Want jullie stellen de media ook een beetje op scherp, niet alles gaat even tactvol, toch?

Van Kooten: „Daar raak je wel een moeilijk punt, want we hadden werkelijk nauwelijks tijd voor enige reflectie. Alles ging maar door, alle dagen waren we vanaf vijf uur ’s morgens tot aan elf uur ’s avonds aan één stuk door aan het werk. We hadden echt geen tijd om alles telkens door te redeneren. En dat is ook nog een punt: we waren er veel te kort om alles goed te verwerken, we moesten echt opnemen en door, door. door…”

Witte: „We waren er zo mee bezig en zaten er zo middenin dat we geen tijd hadden om bewust aan integriteit te denken. Gelukkig werd onze samenwerking ook op dit terrein bijna intuïtief in de goede richting gestuurd, namelijk wel met emotie en passie, maar tegelijkertijd met enige afstand, het probleem op film zetten. Ons persoonlijke gevoel paste er niet altijd in, en soms gooide het ons in een soort spiraal van nihilisme bijna. Maar de betrokkenheid met het onderwerp zorgde uiteindelijk voor het mooie product.”

Ja, dat klopt, want gelukkig zit jullie film ook vol met mooie beelden.

Van Kooten: „Maar niet alleen mooie beelden, ook hebben we in beelden en zo min mogelijk in commentaar, de media van hun mindere kant willen laten zien. Zoals die fotograaf die koste wat kost een verdrietige vrouw wilde fotograferen en daarbij niet schuwde om haar stiekem toch te fotograferen. Dat wij dit vastlegden leverde gelukkig mooie beelden op, maar laat ook meteen het dilemma duidelijk zien. In hoeverre doen wij hetzelfde in deze film?”

Interview